ཀི་ཝ་ནོ་ཤིང་འབྲས་ནང་ ཤུགས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་རྫས་ཚུ་གི་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབྱེ་དཔྱད། གསོ་བའི་ཁེ་ཕན་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་པའི་འཐུང་ཆུ་གོང་འཕེལ་གྱི་ གོང་འཕེལ་གསརཔ་ཚུ།

ད་རེས་ནངས་པའི་མགྱོགས་ཚད་-དེང་སང་གི་མི་ཚེའི་གནས་སྟངས་ནང་ ཉོ་སྤྱོད་འབད་མི་མངམ་གིས་ སེམས་ཁམས་གནོན་ཤུགས་དང་ ནུས་ཤུགས་ཡར་སེང་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ རང་བཞིན་གྱི་ཐབས་ཤེས་ཚུ་ འཚོལ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།ཀི་ཝ་ནོ་ཤིང་ཏོག།༼Acanthopanax senticosus fruit, also known as Eleuthero༽ འདི་ རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་གསོ་བའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ གསོ་བའི་ཟ་འཐུང་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་པའི་ རྫས་སྦྱོར་ཅིག་སྦེ་ ངོས་འཛིན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ལས་ གསོ་བའི་ལས་སྡེ་ནང་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ རྒྱུ་ཆ་ཅིག་ལུ་ འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ༢༠༢༡ ལོའི་བསྐྱར་ཞིབ། Zhu Dan et al. ལམ་ལུགས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ འདི་གི་རྒྱུ་རྫས་ངོ་མ་དང་ གསོ་བའི་ལཱ་འགན་ དེ་ལས་ འཐུང་ཆུ་གོང་འཕེལ་གྱི་གོང་འཕེལ་ཚུ་ བཅུད་བསྡུ་སྟེ་ ལག་ལེན་ཅན་གྱི་འཐུང་ཆུ་གསར་བཏོད་ཀྱི་དོན་ལས་ མཚོན་རིག་གི་གཞི་འགྱམ་སྒྲིང་སྒྲིང་ཅིག་བྱིནམ་ཨིན། འདི་ཡང་ རྩོམ་ཡིག་འདི་གིས་ ཞིབ་འཚོལ་གསརཔ་ཚུ་ མཉམ་སྡེབ་འབད་དེ་ ཀ་ཝ་ནོ་ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ གསོ་བའི་གནས་གོང་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྦེ་ དོན་འགྲེལ་འབད་དེ་ ལག་ལེན་གྱི་ ལག་ལེན་ཚུ་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།kiwano ཤིང་ཏོག་གཙང་མའི་ཕྱེ་མ།དང༌kivano འདོན་ཐེངས།ཚོང་འབྲེལ་ཐོན་སྐྱེད་ནང་།

༡ ཀི་ཝ་ནོ་ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ཤུགས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོ། ཟས་བཅུད་བང་མཛོད་ཁང་།

ཀི་ཝ་ནོ་ཤིང་འབྲས་ནང་ སྐྱེ་ལྡན་རྫས་སྦྱོར་མ་འདྲཝ་ཚུ་ མངམ་ཡོདཔ་ལས་ གསོ་བའི་ཁེ་ཕན་གྱི་དོན་ལུ་ རྒྱུ་ཆའི་གཞི་རྟེན་ཅིག་ཨིན་པས། གཞི་རྩའི་དབྱེ་རིམ་ཚུ་ཡང་།

༡.༡ གྷི་ལི་ཀོ་སའིཌ།

གུ་རམ་གྱི་གུ་རམ་དང་ སཱ་པོ་ནིན་ དེ་ལས་ ལིག་ནཱན་ཚུ་རྩིས་ཏེ་ ཀ་ཝ་ནོ་གི་ཤིང་འབྲས་ནང་ གུ་རམ་གྱི་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ མང་ཤོས་རང་ གཱལའི་ཀོ་སའིཌ་ཚུ་ཨིན། དེ་ཚུ་གི་གྲལ་ཁ་ལུ།ཨི་ལིའུ་ཐེ་རོ་སའིཌ་ བི་དང་ཨི།ནང་དོན་མཐོ་ཤོས་ཡོདཔ་ལས་ glycosides ཡོངས་བསྡོམས་ལས་ བརྒྱ་ཆ་༨༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། ཞིབ་འཇུག་ཚུ་གིས་ glycosidesའདི་ གཟུགས་ནང་ལུ་འཛུལ་བའི་ཤུལ་ལས་ གུ་རམ་གྱི་ཆ་ཤས་ཚུ་ བཏོན་བཏང་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་གིས་ aglyconesལུ་འགྱུར་ཏེ་ གནོད་པ་སྦོམ་སྦེ་རང་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས། མཐོ་བའི་-མགྱོགས་ཚད་གྱངས་ཁ་-ད་ལྟོའི་ཁྲག་རྒྱུན་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་ མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་ཨེན་ཐོ་སི་ཡ་ནིན་ཚུ་ མཐར་འཁྱོལ་ཅན་སྦེ་ སོ་སོ་སྦེ་བཏོན་ཡོདཔ་ད་ བསྡོམས་རྩིས་འདི་ ༡.༢༡༣༥ mg/g ལུ་ལྷོད་ཡོདཔ་ཨིན།

༡་༢ ཕ་ལེ་ཝོ་ནོའིཌ།

ཕ་ལེ་ཝོ་ནོའིཌ་ཟེར་མི་འདི་ ཝ་ཝོ་ནོའིཌ་གི་ཤིང་འབྲས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ ངོ་མ་རང་ ཤིང་འབྲས་དང་འདབ་མ་ དེ་ལས་ རྩ་ཚུ་ནང་ བཀྲམ་སྤེལ་འབདཝ་ཨིན། ཁ་ཐོག་ལུ་ཡོད་པའི་རྫས་སྦྱོར་{{༡}}ཨཱལ་ཊ་སའུན་ཌི་ཐོན་ཐབས་ལམ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ ལེགས་ཤོམ་གྱི་བྱ་རིམ་འདི་གིས་ ཕེ་ཝོ་ནོའིཌ་ཐོན་ཁུངས་བསྡོམས་འབོར་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༨.༧༢ ཚུན་ཚོད་ ཐོབ་ཚུགསཔ་ཨིན། འ་ནི་མར་ཕབ་འབད་མི་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ལུ་ བཙོག་རླུང་བཀག་ཐབས་ཀྱི་ནུས་པ་ཤུགས་ཅན་ཡོདཔ་ཨིན།

༡.༣ པོ་ལི་སེ་ཀ་རའིཌ།

Kivano ཤིང་འབྲས་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ Polysaccharides འདི་ ངོ་མ་རང་ fructose དང་ glucose དེ་ལས་ arabinose ཚུ་ཨིན་མས། ཆུ་-བཞུ་བ་དང་ སྐྱུར་རྫས་-བཞུ་བའི་པོ་ལི་སེ་ཀ་རའིཌ་གི་རྩིས་ཁྲ་འདི་ ༢.༣%–༥.༧% དང་ ༢%–༦% ཨིན། བྱ་རིམ་ལེགས་བཅོས་འབད་བའི་ཤུལ་ལས་ པོ་ལི་སེ་ཀ་རའིཌ་བཏོན་ཚད་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༡༠.༨༨ ལུ་ལྷོདཔ་ཨིན། Ultrafiltration དབྱེ་བ་ཕྱེ་མི་འདི་གིས་ རྡུལ་རྟེན་གྱི་ལྗིད་ཚད་ཀྱི་དཔྱ་རྩིས་བཞི་ཐོན་དོ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཡང་ ཡུ་གི་དཔྱ་རྩིས་༥༠ལས་༡༠གི་བར་ན་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༤༢དང་ཚག་༩ལུ་ མང་ཤོས་ཅིག་ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

༡.༤ གཏེར་རྫས་དང་ཨེ་མི་ནོ་ཨེ་སིཌ།

ཀི་ཝ་ནོ་ཤིང་འབྲས་ནང་ Fe, Zn, Sr, Mn, Na ལ་སོགས་པའི་ ས་གཏེར་གྱི་ཆ་ཤས་༡༤ ཡོདཔ་ད་ དེ་ནང་ སྐམ་པའི་ལྗིད་ཚད་ལས་ བརྒྱ་ཆ་༡༡.༤ ཡོད་པའི་ ཟས་བཅུད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གལ་ཆེ་བའི་amino acids གི་ཚད་གཞི་འདི་ FAO/WHO གི་གནས་ཚད་ལུ་ལྷོདཔ་ལས་ སྔོ་ཤིང་-ལུ་གཞི་བཞག་པའི་ ཟས་བཅུད་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་དྲག་ཤོས་ཅིག་ལུ་འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

༡་༥ ཆ་ཤས་གཞན།

དེ་མ་ཚད་ དེ་ནང་ འཕུར་མདའ་ཅན་གྱི་མར་ཁུ་དང་ རང་བཞིན་གྱི་སྐྱུར་རྫས་ དེ་ལས་ ཨེ་ཀཱན་ཐོ་པཱ་ནེགསི་ཕི་ནོལ་གསརཔ་ པེག་ཊིན་ དེ་ལས་ གཞན་མི་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ཡོདཔ་ལས་ དེ་གི་ བྲོ་བ་དང་ ཕན་ནུས་མ་འདྲཝ་ཚུ་ ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

འདི་བཟུམ་གྱི་ ཤུགས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཚུ་ མཉམ་སྡེབ་འབད་དེ་ ཀ་ཝ་ནོ་ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ གསོ་བའི་གཞི་འགྱམ་ཤུགས་ཅན་ཅིག་ཨིན།Kiwano ཤིང་འབྲས་གཙང་མའི་ཕྱེ་མ།དང༌kivano འདོན་ཐེངས།དེང་སང་གི་ སྟབས་བདེ་བའི་ འབྲི་ཤོག་ཚུ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཆ་ཤས་འདི་ཚུ་ འཇོན་ཐངས་ཅན་སྦེ་ བཞག་ཚུགསཔ་ཨིན།

༢ ཀི་ཝ་ནོ་ཤིང་འབྲས་ཀྱི་གསོ་བའི་ཁེ་ཕན་གཙོ་བོ་ལྔ། (ཚན་རིག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར།)

སེམས་ཅན་དང་ཁམས་ཕྲན་གྱི་བརྟག་དཔྱད་ལེ་ཤ་ཅིག་གིས་ kiwano ཤིང་འབྲས་ཀྱིས་ གཤམ་གསལ་གྱི་གསོ་བའི་ཁེ་ཕན་ཚུ་ གསལ་སྟོན་འབད་ཡོདཔ་ལས་ དེང་སང་གི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཀྱི་མི་རློབས་ཚུ་གིས་ ཉིན་བསྟར་གྱི་ ལྷན་ཐབས་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ འོས་འབབ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས།

2.1-གཉན་ཚད་འགོག་པའི་ནུས་པ།

ཀི་ཝ་ནོ་ཆུ་བཏོན་མི་འདི་གིས་ བྱི་ཙི་ནང་ལུ་ xylene-གིས་རྣ་བའི་ཕོཝ་སྦོམ་འགྱོ་མི་དང་ སྒོང་དཀར་-གིས་ བྱི་ཙི་ནང་ལུ་ ལགཔ་ཕོཝ་སྦོམ་འགྱོ་མི་འདི་ ཧ་ཅང་གིས་ མར་ཕབ་འབདཝ་ཨིན། NO, iNOS, COX{4}}2, དང་ pro-6, TNF- ) ཚུ་ RAW264.7 macrophages ནང་ NO, iNOS, COX-2, དང་ pro{6}}6, TNF- ) ཚུ་ བཀག་འཛིན་འབདཝ་ལས་ རང་བཞིན་གྱི་ གཉན་ཚད་འགོག་པའི་ རྒྱུ་རྐྱེན་གལ་ཅན་ཅིག་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

༢་༢ འཚོ་བཅུད་འགོག་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ།

Eleutherosides དང་ antioxidant enzymes གིས་ རང་དབང་གི་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ བཏོན་བཏང་སྟེ་ གཟུགས་ཀྱི་ འཚོ་བཅུད་བཀག་ཐབས་ཀྱི་ ལྕོགས་གྲུབ་ཡར་སེང་འབདཝ་ཨིན། Eleutheroside B གིས་ Nrf2/HO-1 གི་ལམ་ལུགས་འདི་ ལཱ་འབད་བཅུག་པའི་སྐབས་ བྱི་ཙི་གི་ནང་ལུ་ ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་ ལེག་ཊེཊ་ཌི་ཧའི་ཌོ་ཇེ་ནེསི་དང་ ཡུ་རི་ཡ་ནཱའི་ཊོ་ཇེན་འདི་ མར་ཕབ་འབདཝ་ཨིན། Syringin དང་ Eleutheroside E གིས་ཡང་མཆིནམ་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་དེ་ transaminase གི་ལས་སྣ་མར་ཕབ་འབདཝ་ཨིན།

2.3 ངལ་དུབ་འགོག་པའི་-ནུས་པ།

Flavonoids དང་ saponins གིས་ རྩ་རྒྱུས་ཀྱི་ glycogen དང་ མཆིནམ་གྱི་ glycogen གི་གནས་ཚད་ མཐོ་དྲགས་སྦེ་ ཡར་སེང་འབད་དེ་ LDH དང་ SOD གི་ལས་སྣ་ཚུ་ ཡར་སེང་འབད་དེ་ ཁྲག་ནང་ lactic acid དང་ urea nitrogen མར་ཕབ་འབདཝ་ཨིན། སེམས་ཅན་གྱི་བརྟག་དཔྱད་ནང་ལུ་ kiwano གི་ཐོན་ཁུངས་འདི་གིས་ བྱི་ཙི་ཚུ་ལུ་ ཆུ་རྩལ་རྐྱབ་པའི་དུས་ཚོད་འདི་ ཡུན་རིངམོ་སྦེ་བཞག་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ལས་ བདེ་ཁམས་ལུ་སྤྲོ་བ་ཡོད་མི་དང་ ཡིག་ཚང་གི་ལཱ་འབད་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ གདམ་ཁ་ལེགས་ཤོམ་ཅིག་ཨིན་མས།

༢་༤ རྩ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ནུས་པ།

Kiwano བཏོན་མི་འདི་གིས་ བཙོག་པ་གི་གནོད་སྐྱོན་དང་ གཉན་ཁ་ཚུ་ བཀག་ཐབས་འབད་དེ་ རྩ་ཁམས་ཕྲན་ཚུ་ ཉེན་སྲུང་འབདཝ་ཨིན། སྨན་བཅོས་བརྟག་དཔྱད་ཚུ་གིས་ kiwano སྨན་ཁབ་འདི་ རྩ་ཁམས་ནད་གཞི་སྨན་བཅོས་འབད་ནི་ལུ་ ལྷན་ཐབས་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་སྐབས་ སྤྱིར་བཏང་གི་ཕན་ནུས་འདི་ ཧ་ཅང་གིས་ཡར་དྲག་བཏང་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ གཉིད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་ཡང་ ཡར་དྲག་བཏང་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས།

༢་༥ ནད་འགོག་ཚོད་འཛིན་གྱི་ནུས་པ།

Kiwano polysaccharides གིས་ NF-κB ལམ་ལུགས་འདི་ ལཱ་འབད་བཅུག་སྟེ་ IL-1 , IL-6, IL-10, དང་ TNF- . བཟོ་བསྐྲུན་འབད་ནི་ལུ་ ཡར་དྲག་བཏངམ་ཨིན།

Kiwano ཤིང་འབྲས་གཙང་མའི་ཕྱེ་མ།དང༌kivano འདོན་ཐེངས།འདོན་སྤེལ།: ༢༠༡༡/༠༤/༢༠ རིག་པ།(༡) འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ལས་ཁུངས་ལུ་ བརྡ་དོན་འཕྲུལ་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་ ལས་རིམ་ཚུ་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

3. ཀི་ཝ་ནོ་ལག་ལེན་གྱི་འཐུང་ཆུ་གོང་འཕེལ་གྱི་ཞིབ་འཚོལ་གོང་འཕེལ། རྒྱུ་ཆ་སྔོན་མ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་མཇུག་བསྡུ་བར།

ཉོ་སྤྱོད་འབད་མི་ཚུ་གིས་ "སྨན་རིགས་-ཟ་འཐུང་འདྲ་མཚུངས་" འཐུང་ཆུ་གི་དགོས་མཁོ་འདི་ ཡར་སེང་འགྱོ་མི་དང་འབྲེལ་ kiwano ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་པའི་འཐུང་ཆུ་བཟོ་ནི་གི་ནང་ལུ་ ཡར་རྒྱས་སྦོམ་སྦེ་རང་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།Kiwano ཤིང་འབྲས་གཙང་མའི་ཕྱེ་མ།དང༌kivano འདོན་ཐེངས།འདི་ཡང་ བཟོ་གྲྭའི་ཐོན་སྐྱེད་དང་ བྲོཝ་བདེ་སྒྲིག་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་བྱུང་པའི་སྐབས་ ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ ངོ་མ་གི་ རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ ཉམས་སྲུང་འབད་དེ་ ཐོན་སྐྱེད་མ་འདྲཝ་ཚུ་ནང་ རྒྱུ་ཆ་ངོ་མ་སྦེ་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

༣་༡ ཀི་ཝ་ནོ་ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ཁུ་བ་འཐུང་ཆུ།

ཀ་ཝ་ནོ་གི་ཁ་ཚ་འདི་ དུམ་གྲ་ཅིག་བསལ་ནི་གི་དོན་ལས་ དབྱིབས་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ ཐབས་གཞི་དྲག་ཤོས་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༦གི་ཆུམ་དང་ བརྒྱ་ཆ་༧དང་ཚག་༥གི་སུ་ཀ་རོསི་ དེ་ལས་ བརྒྱ་ཆ་༠དང་ཚག་༠༨གི་སི་ཀྲིག་ཨེ་སིཌ་ཚུ་ གཏན་འབེབས་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལག་ལེན་འཐབ་དོ།kivano འདོན་ཐེངས།ཡང་ན་ ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ཕྱེ་འདི་ བསྡུ་སྒྲིག་འབད་བའི་ རྒྱུ་ཆ་ངོ་མ་ཅིག་སྦེ་ གཉིས་ལྡན་གཅིག་མཚུངས་བཟོ་སྟེ་ (25 MPa, 60℃) དེ་ལས་ སྐར་མ་༡༠ གི་རིང་ལུ་ དྲོད་ཚད་༡༠༠ ལུ་ མངལ་སྟོངམ་བཟོ་སྟེ་ ཁང་མིག་{{༤}}དྲོད་ཚད་ཟླཝ་༣ གྱི་རིང་ལུ་ བཞག་ཚུགས་པའི་ འཐུང་ཆུ་གསརཔ་ཅིག་ཐོནམ་ཨིན།

༣་༢ ཀི་ཝ་ནོ་ཇ་འཐུང་ཆུ།

ཀི་ཝ་ནོ་ཇ་གིས་ ཀི་ལུ་ ཤུགས་བཏོན་ནི་དང་ མཆིནམ་དང་ མཆིནམ་ཚུ་ སྒྲིང་སྒྲིང་བཟོ་ནི་ དེ་ལས་ སེམས་ཁམས་ལུ་ ཞི་བདེ་བཟོ་ནི་ལ་སོགས་པའི་ ནུས་པ་ཚུ་ བྱིནམ་ཨིན་པས། སེམས་ཅན་གྱི་བརྟག་དཔྱད་ཚུ་གིས་ SOD དང་ GSH-Px ལས་སྣ་ཡར་སེང་འབདཝ་ད་ MDA གི་ནང་དོན་མར་ཕབ་འབད་དེ་ གལ་གནད་ཅན་གྱི་ འཚོ་བཅུད་དང་-ངལ་དུབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཚུ་ བྱིནམ་ཨིན།Kiwano ཤིང་འབྲས་གཙང་མའི་ཕྱེ་མ།འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ཇ་འཐུང་ཆུ་བཟོ་ནི་ལུ་ སྟབས་བདེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།

༣་༣ ཕབ་བཏང་ཡོད་པའི་ཀི་ཝ་ནོ་འཐུང་ཆུ།

ཕོཝ་གིས་ བྲོ་བ་དང་ ཕན་ནུས་ཚུ་ ཧ་ཅང་གིས་ ཡར་དྲག་བཏངམ་ཨིན། གནས་སྟངས་ལེགས་ཤོམ་འདི་ ཨེ་སི་ཊིག་ཨེ་སིཌ་ཕྲ་འབུཔ་ཧེལ་ནི་དང་ ཡང་ན་ བི་ཕི་ཌོ་ཕྲ་འབུཔ་ཧལ་ནི་ཚུ་ཨིན།ཀི་ཝ་ནོ་བཏོན་ཐངས།མངོན་གསལ་དོད་པོས་ ཕོཝ་གི་འཇོན་ཐངས་ཡར་དྲག་གཏངམ་ཨིན། རྫས་སྦྱོར་བརྟན་ཏོག་ཏོ་བཟོ་མི་ཚུ་ ཡར་དྲག་བཏང་པའི་ཤུལ་ལས་ འཐུང་ཆུ་འདི་གིས་ འདྲ་མཉམ་གྱི་མངར་མ-སྐྱུརཔོ་གི་བྲོ་བ་ཐོབ་ཨིན། ལེག་ཀྲིག་ཨེ་སིདྲ་ཕྲ་འབུཔ་གིས་ ཧལ་བའི་འོ་མའི་འཐུང་ཆུ་ཚུ་ཡང་ མཐར་འཁྱོལ་ཅན་ཅིག་སྦེ་ བཟོ་གྲྭ་འཕྲུལ་ཁང་ཚུ་བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

༣་༤ ཀམ་པོ་སིཊ་ལས་འགན་ཀི་ཝ་ནོ་འཐུང་ཆུ།

སྨན་རིགས་གཞན་-ཟས་རིགས་འདྲ་མཚུངས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཨ་སི་ཊ་ར་གཱ་ལཱསི་དང་ ཇུ་ཇུ་བི་ ལོང་གཱན་ ཤི་ཊ་ཀེ་ཤ་མུ་ དེ་ལས་ གོ་ཇི་བེ་རི་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཉམ་སྡེབ་འབད་བ་ཅིན་ གྲུབ་འབྲས་ལེགས་ཤོམ་ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དཔེར་ན་ kiwano–longan གི་འཐུང་ཆུ་དང་ shiitake–kiwano རྩེད་རིགས་ཀྱི་འཐུང་ཆུ་གཉིས་ཆ་ར་གིས་ ངལ་དུབ་ལུ་ ཕན་ཐོགས་སྦོམ་སྦེ་རང་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས།Kiwano ཤིང་འབྲས་གཙང་མའི་ཕྱེ་མ།དང་ བཏོན་མི་འདི་གིས་ ཡོངས་བསྡོམས་ saponins དང་ ཡོངས་བསྡོམས་ flavonoids ཚད་འཛིན་འབད་བཅུག་སྟེ་ ཚོར་བའི་སྐུགས་དང་ ལཱ་འགན་གཏན་ཏོག་ཏོ་ཡར་དྲག་གཏང་ཚུགས།

འ་ནི་འཐུང་ཆུ་ཚུ་གིས་ ཀ་ཝ་ནོ་གི་ ཤུགས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཚུ་ བདག་འཛིན་འཐབ་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ དེང་སང་གི་བཟོ་སྦྱོར་གྱི་ཐོག་ལས་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་དང་ བྲོ་བ་ཡང་ ཡར་དྲག་བཏངམ་ཨིན།ཤིང་ཏོག་གཙང་མའི་ཕྱེ་མ།ཁྱིམ་བསྐྱར་བཟོའི་དོན་ལུ་འོས་འབབ་ཅན་ཅིག་ཨིན།ལུང༌འདྲེན༌འདི་ - འཐུང་ཆུ་ཐོན་སྐྱེད་སྦོམ་གྱི་དོན་ལུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འོས་འབབ་ཡོདཔ་ཨིན།

4. མཇུག་སྡོམ་དང་མ་འོངས་པའི་མཐོང་རྒྱ།

འདི་གི་ནང་ལུ་ ཤུགས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཕྱུགཔོ་དང་ གསོ་བའི་ཁེ་ཕན་མ་འདྲཝ་ཚུ་ཡོདཔ་ལས་ ཀ་ཝ་ནོ་ཤིང་འབྲས་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་པའི་ འཐུང་ཆུ་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོ་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན། ༡༩༩༩ ལོའི་འབྱུང་ཚུལ།kiwano ཤིང་ཏོག་གཙང་མའི་ཕྱེ་མ།དང༌kivano འདོན་ཐེངས།ལག་ལེན་འཐབ་ནི་གི་ བར་ཆད་འདི་ ཧེང་སྐལ་རང་ མར་ཕབ་འབད་དེ་ སྤྱིར་བཏང་ཉོ་སྤྱོད་འབད་མི་ཚུ་གིས་ གསོ་བའི་ཁེ་ཕན་ཚུ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ ཐོབ་ཚུགསཔ་བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། མ་འོངས་པ་ལུ་ སྔོ་ལྗང་བཟོ་སྦྱོར་གྱི་འཕྲུལ་རིག་དང་ མཉམ་བསྡོམས་ཐབས་གཞི་མང་སུ་ཅིག་གིས་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་འོས་འབབ་འདི་ ཧེང་སྐལ་རང་ མཐོ་དྲགས་སྦེ་ ཕྱེ་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས།

ཁྱོད་ཀྱིས་ ཀ་ཝ་ནོ་ ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ཕྱེ་ཡང་ན་ བཏོན་ཐངས་དང་ ཐོན་སྐྱེད་བཟོ་ནི་གི་གྲོས་འཆར་ ཡང་ན་ ཞིབ་འཚོལ་གསརཔ་གི་སྐོར་ལས་ དུས་མཐུན་བཟོ་ནི་གི་ བསླབ་བྱ་མང་སུ་ཅིག་ དགོ་མནོཝ་ཨིན་ན? བསམ་འཆར་བཀོད་ནི་དང་ ཡང་ན་ ཁྱད་རིག་ཅན་གྱི་གྲོས་བསྟུན་གྱི་དོན་ལུ་ འབྲེལ་བ་འཐབ་གནང་། ཁྱོད་ཀྱི་ kiwano གསོ་བའི་འགྲུལ་བཞུད་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ཉིན་བསྟར་བཞིན་དུ་ སྲོག་ཤུགས་ལུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད།

ཁུངས་གཏུགས།: རྩོམ་ཡིག་འདི་ Zhu Dan et al., "Acanthopanax senticosus གི་ ཤུགས་ལྡན་གྱི་ཆ་ཤས་དང་ གསོ་བའི་ལས་འགན་ དེ་ལས་ འཐུང་ཆུ་གོང་འཕེལ་གྱི་སྐོར་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ཡར་རྒྱས་" (༢༠༢༡) དང་ གཞན་མི་དབང་ཚད་ཅན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཚུ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ཨིན། གསོ་བའི་ཟས་རིགས་ཚུ་ སྨན་བཅོས་བསླབ་བྱའི་འོག་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དགོ། གནོད་པ་ཚུ་ མི་ངོ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་ སོ་སོ་འོང་།